Waar gaat het cultuurgeld heen? En waarom kleine makers van hun kaartverkoop leven

Wie "gesubsidieerde kunst" hoort, denkt aan orkesten, grote gezelschappen en musea. Voor het geld van het Rijk klopt dat beeld. Voor de toneelvereniging in het dorp of het koor in de wijk ligt het anders: die leven grotendeels van contributie en kaartverkoop. Hieronder de cijfers, van Rijk tot vereniging, en wat ze betekenen voor hoe je je kaartverkoop inricht.

Het Rijk: €559 miljoen voor de basisinfrastructuur

Het Rijk steunt in de periode 2025-2028 de culturele basisinfrastructuur (BIS) met €559 miljoen per jaar. Dat geld gaat naar 115 instellingen, zoals orkesten, theater- en dansgezelschappen, festivals en ondersteunende instellingen, en naar zes rijkscultuurfondsen, waaronder het Fonds Podiumkunsten en het Fonds voor Cultuurparticipatie. Het is €146 miljoen per jaar meer dan in de vorige periode, vooral om makers eerlijker te betalen en de inflatie op te vangen.

Het grootste deel gaat naar de podiumkunsten: €273 miljoen per jaar, inclusief het Fonds Podiumkunsten. Cultuureducatie en cultuurparticipatie krijgen samen €55 miljoen, waarvan €49 miljoen via het Fonds voor Cultuurparticipatie loopt.

Amateurkunst: via koepels, niet rechtstreeks

Het rijksgeld voor amateurkunst loopt via het Fonds voor Cultuurparticipatie, en ook dan niet naar verenigingen zelf. De regeling voor amateurkunst 2026-2028 is bedoeld voor negen landelijke koepels, twaalf provinciale steuninstellingen en culturele instellingen. Een koor of toneelgroep kan er niet zelf aanvragen, en het Fonds Podiumkunsten sluit amateuraanbod uitdrukkelijk uit. In de praktijk is lokale amateurkunst een zaak van de gemeente.

De gemeente betaalt het meest

De grootste geldgever voor cultuur is niet het Rijk maar de gemeente. Volgens het CBS gaven alle Nederlandse gemeenten samen in 2023 €2,27 miljard uit aan cultuur, ongeveer 60% van alle overheidsuitgaven aan cultuur. Rijk en provincies betalen de rest.

Per inwoner steeg dat bedrag van €108 in 2017 naar €127 in 2023. Dat is 18% meer, maar de prijzen stegen in dezelfde periode met ongeveer 24%. Gecorrigeerd voor inflatie gaven gemeenten dus minder uit dan zes jaar eerder. Ook als deel van de gemeentebegroting kromp cultuur, volgens het CBS van 3,2% naar 3,0%.

En het wordt niet ruimer

Het kabinet-Jetten, dat sinds februari 2026 regeert, heeft in zijn coalitieakkoord geen extra geld voor kunst en cultuur opgenomen. De Raad voor Cultuur had om €250 miljoen per jaar extra gevraagd.

Het vorige kabinet trok in 2025 extra geld uit voor gemeenten om het zogenoemde ravijnjaar 2026 op te vangen, maar gemeentebegrotingen blijven krap. Cultuur is een van de posten die dan onder druk staan.

Wat verenigingen zelf verdienen

Aan de andere kant van het bestel staan de verenigingen. De VerenigingsMonitor 2024 van het LKCA, gebaseerd op ruim 1.500 amateurkunstverenigingen, laat zien waar hun geld vandaan komt:

Ruim de helft van de verenigingen krijgt wel enige subsidie, maar samen is dat ongeveer 11% van de inkomsten. Contributie en eigen optredens brengen samen 70% op. En 86% van de verenigingen loopt tegen knelpunten aan, vooral bij het vinden van nieuwe leden en de vergrijzing.

Wat dat betekent voor je kaartverkoop

Voor een groot gezelschap in de BIS is kaartverkoop een van meerdere geldstromen. Voor een vereniging is het, na de contributie, de enige die er echt toe doet. Dat heeft drie gevolgen.

Elke euro per kaartje telt. Bij een kaartje van €12,50 is een tarief van 5% plus een euro geen detail: het is 13% van de ticketprijs, of je het nu zelf betaalt of door je bezoeker laat betalen. Een volledig rekenvoorbeeld staat in waar gaat je ticketprijs naartoe.

De prijs moet kloppen voor je publiek. Uit onderzoek van de Boekmanstichting blijkt dat veel mensen de prijs noemen als drempel om naar cultuur te gaan, naast interesse en afstand. Een prijs die bij het afrekenen hoger uitvalt dan aangekondigd, kost je precies het publiek dat al twijfelde.

Je cijfers zijn je argument. Fondsen en gemeenten willen eigen inkomsten zien. Een kaartverkoop die je per voorstelling kunt laten zien, is het sterkste onderdeel van je volgende aanvraag. Waar je die kunt indienen, staat in fondsen voor koren en amateurkunst.

Tickable is ontstaan uit dezelfde gedachte. Als de kaartverkoop het geld is waarvan een organisator leeft, moet daar zo weinig mogelijk van weglekken. Daarom betaal je €0,32 per verkocht ticket, exclusief btw, en ziet je bezoeker geen servicekosten.

Veelgestelde vragen

Hoeveel geeft de overheid uit aan cultuur?

Het Rijk geeft €559 miljoen per jaar aan de culturele basisinfrastructuur. Gemeenten gaven in 2023 samen €2,27 miljard uit aan cultuur, ongeveer 60% van alle overheidsuitgaven aan cultuur.

Krijgen amateurkunstverenigingen subsidie?

Ruim de helft krijgt enige overheidssubsidie, meestal van de gemeente. Gemiddeld is dat ongeveer 11% van hun inkomsten.

Waar komt het geld van een amateurvereniging vandaan?

Vooral uit contributie (54%) en uit optredens en voorstellingen (16%). Fondsen leveren gemiddeld 3%.

Bronnen: Rijksoverheid, basisinfrastructuur 2025-2028 · Cultuursubsidie.nl, podiumkunsten · Fonds voor Cultuurparticipatie, amateurkunst 2026-2028 · LKCA, VerenigingsMonitor 2024 · CBS, Detaillering cultuurlasten gemeenten en provincies 2023 · Boekmanstichting, Cultuurparticipatie in cijfers (VTO 2024)